splash
Publicado por admin o 7 June 2011

Presidente: D. Manuel Abelleira Argibay  presidente.pontevedra@colexiodearquitectos.org
Tesoreira: Dña. María Pierres López tesorera.pontevedra@colexiodearquitectos.org
Secretario: D. Wenceslao López Velasco secretario.pontevedra@colexiodearquitectos.org
Podedes contactar directamente coa Xunta Directiva a través da seguinte dirección de correo:
xd.pontevedra@coag.es

 

Archivado o November, 2009

IeA (9) : noites en vela escorregando pola túa venta..

Escrito por mpierres o 30 November 2009

patiodos

Noites en vela

escorregando

pola tua ventá

Imaxe enviada polo colexiado Diego Germade

Iluminacións: unha revista para pensar sobre arquitectura

Escrito por mpierres o 30 November 2009

El Pais - 30.11.09

Non deixa de ser encomiable, nos tempos que corren, que alguén láncese a unha aventura editorial. Co suxestivo nome de Iluminacións nace unha revista como plataforma de pensamento e reflexión sobre a práctica arquitectónica, e con vocación decidida por provocar o debate social. “Queremos crear espazos de reflexión e que a sociedade nútranos dos materiais cos que traballar e facer así unha arquitectura máis interesante”, dixo a semana pasada Patxi Mangado, promotor da Fundación Arquitectura e Sociedade que impulsa a revista, que se publicará cada trimestre, durante a presentación do primeiro número.

A nova publicación, que costa 12 euros, é sobria e fácil de manexar. “Renuncia ao falso ouropel das publicacións tradicionais; é para lela, non para ollala”, dixo o seu director, o arquitecto e presidente do Círculo de Belas Artes Juan Miguel Hernández León. Forman tamén parte do consello editorial de Iluminacións Juan Barja, Iñaki Ábalos, Ángela García de Paredes, José Tono Martínez e Álvaro Siza, entre outros.

O primeiro número da publicación-cuxo nome rende homenaxe ao filósofo Walter Benjamin - inclúe seis artigos de destacados filósofos, arquitectos e historiadores. Ademais do director da revista, pódense encontrar as sinaturas de Georges Didi-Huberman, Joseph Masheck, Jean-Pierre Cometti, Antón Capitel, Emilio Tuñón e Luis Moreno Mansilla.

O Guggenheim convoca un concurso fotográfico a través do Facebook

Escrito por mpierres o 29 November 2009

ABC - 17.11.09
guggenheimO Museo Guggenheim Bilbao organizou un concurso fotográfico sobre arquitectura no que os participantes deberán «colgar» as súas imaxes na páxina que o museo ten na rede social Facebook.
Segundo informou hoxe nunha nota este centro de arte moderna, o certame forma parte das actividades organizadas con motivo da exposición do arquitecto estadounidense Frank Lloyd Wright (1867-1959), autor do edificio Solomon R.Guggenheim Museum de Nova York.
O concurso, dirixido tanto a afeccionados como a profesionais e de carácter internacional, premiará as fotografías que mellor reflicten a integración de construcións, edificios ou elementos arquitectónicos na paisaxe, seguindo un dos principais axiomas da carreira de Wright.
O prazo para «subir» as imaxes á páxina do Guggenheim na rede social Facebook comeza hoxe e prolongarase ata o 31 de xaneiro de 2010.
Todos os luns, a partir do 23 de novembro, o xurado elixirá a foto da semana de entre todas as imaxes recibidas e o seu autor recibirá un reprodutor MP3 e un ordenador portátil tipo netbook.
Ademais, durante o concurso o museo instalará nunha das súas salas unha pantalla que permitirá aos visitantes seguir o certame «en tempo real».

Entrevista: Jose Luis Poceiro / «Nós non queremos nin pedimos as casas na ribeira do mar»

Escrito por mpierres o 29 November 2009

jose-luis-poceiroLa Voz de Galicia - 29.11.09

Ninguén no Concello, nin entre os veciños do litoral, está satisfeito cunha norma urbanística restritiva, que agora se intenta mellorar e preservar os núcleos costeiros

A sentenza do TSXG sobre a casa da ex conselleira de Pesca devolveu á actualidade un problema que leva enquistado en Vilaboa durante moitos anos. Trátase da prohibición de obra nunha franxa de cen metros de ancho en todo o litoral, incluídos os núcleos costeiros tradicionais. O Concello leva varios anos intentando mellorar esta situación, que agora é máis urxente ante a necesidade de aprobar para Vilaboa un Plan de Urbanismo. Se esta liña de cen metros perpetúase no novo documento, a situación dos núcleos costeiros non faría máis que complicarse.

-¿Nestes momentos que normativa rexe o urbanismo dos núcleos do litoral de Vilaboa?

-A situación na actualidade é a que marcan as normas subsidiarias de 1988 e a Lei de Costas. Isto quere dicir que a afección nestes núcleos está delimitada a cen metros desde o mar. é primordial para nós conseguir reducir esta liña. Os seis primeiros metros son de dominio público marítimo terrestre, dependentes de Costas, mentres que o resto sono da Xunta de Galicia. é nesa franxa de 94 metros de competencia autonómica onde se abriron os expedientes de infracción.

-¿Cantos pode haber abertos?

-Ademais do da casa da ex conselleira, eu creo que hai varios máis con expedientes. A Xunta nun momento determinado abriu expedientes, que pasou o tempo e quedaron esquecidos. O que agora se intenta é conseguir que todas a vivendas dos núcleos queden libres de problemas.

-¿De cantas casas dos núcleos estamos falando na zona de afección?

-Hai que diferenciar as dúas franxas competenciais. Tamén hai que diferenciar as que se construíron antes da lei de 1988 e o que se puido facer ata hoxe. é unha situación difícil, porque hai moitas vivendas implicadas. Antes da Lei de Costas houbo construcións en moitos lugares, onde a lei o permitía e que tiñan licenza municipal. Polo menos podemos estar falando de máis de vinte casas.

-¿Cales son os núcleos máis afectados?

-Santradán, a parte de abaixo de Curra e os núcleos de Santa Cristina e O Muíño. Nós queremos que se poida asimilar este chan ao chan urbano, co que nos concederían os vinte metros de afección en lugar dos cienactuales. Coas afeccións existentes coa N-554 e catro quilómetros de estrada, deixaríannos sen poder edificar nada entre esta vía e o mar coa norma actual dos cen metros. Poderíase construír entre a AP-9 e a N-554, pero non entre esta última e o mar. Nós queremos loitar polos vinte metros de afección porque sería fantástico para os veciños dos núcleos tradicionais. Hai que coñecer a situación sobre o terreo e creo que o Goberno debería telo en conta. Non queremos, nin pedimos as casas na ribeira do mar, pero xa temos unha superficie escasa para construír e cremos que os núcleos deben respectarse.

-¿Que argumentos poden achegar para defender o seu punto de vista?

-Hai un fundamental que son as normas subsidiarias do 88, aprobadas uns meses antes da Lei de Costas. Nós queremos demostrarlle ao Ministerio que as nosas normas son anteriores a esta lei. é certo que os núcleos tradicionais non tiñan os servizos mínimos necesarios pero, ¿quen no rural tiña eses servizos entón? Hoxe en Galicia segue habendo pobos sen servizos mínimos, nin auga, nin rede de sumidoiros. Nas normas subsidiarias estes terreos dos núcleos do litoral aparecen como chan non urbanizable de núcleo rural existente tradicional. O pleno aprobou esta semana unha moción pola que se pretende equiparar este parámetro a chan urbano de núcleo rural. Así se baixaría a liña dos cen aos vinte metros.

-Parece un proceso difícil.

-Imos pelexalo. Podemos apelar á transitoria 3.3 da lei. En Marín levan anos pelexando para que se lles dea tamén unha solución. Nós non queremos como en Marín unha liña que suba ou baixe dependendo das casas que existen agora, senón unha franxa uniforme de vinte metros.

-¿é un novo deslinde unha solución viable?

-O deslinde de Vilaboa é de 1997 e aí é onde está o gran problema porque o Concello non presentou alegacións. No 2007 se deslindó de San Adrián a Rande e nós enviamos unha nota informativa ao Ministerio, pero o problema está no resto da costa.

-¿Que opina da polémica sobre a casa da ex conselleira de Pesca?

-Nós queremos que todo o mundo cumpra a legalidade. Hai que recordar que a ex conselleira ten unha licenza do Concello. é máis, é das poucas nesa franxa dos cen metros que ten licenza. Eu son partidario de que a lei a teñen que cumprir todos, pero creo que facemos un fraco favor para os veciños en xeral o meternos os uns cos outros non sei con que obxectivos.

-¿Que opina da actitude da oposición neste tema?

-A oposición ten un comportamento positivo, pero teño que recoñecerlle que me parece sorprendente que digan que eu non defendo aos veciños. A lei téñena que cumprir todos.

-Pero tanto o PP como o BNG si o acusan de pasividade a vostede.

-Non entendo o por que, que me expliquen cal dos meus actos é unha irresponsabilidade. Tampouco entendo as críticas de Rafael Louzán. Eu teño que defender aos meus veciños, ¿como non o vou a facer? O que dixen foi que desde o 99, cando gobernou o BNG e o PSOE ata agora tivemos unha gran sorte en que os veciños piden licenza, pero cambiou moitísimo a lei e axudáronnos as circunstancias porque pouca xente podía cumprilas.

-¿En que lles afecta a franxa dos 500 metros?

-Tiven unha entrevista co director de Sostenibilidade e Paixase e pola explicación creo que os 500 metros poden ser máis ou menos restritivos en certas zonas, se tes unha plantación de frondosas, ou algún elemento que intervén na paisaxe. Pero no caso de Vilaboa, os 500 metros non nos inflúen para nada.

-¿E como se reflectirán os cen metros no PXOM?

-O informe de Urbanismo foi moi restritivo, pero me encantaría chegar a un consenso para aprobar o PXOM ou deixalo todo preparado neste mandato.

Un castelo por 10 millóns

Escrito por mpierres o 29 November 2009

Misioneros de los Enfermos Pobres

Misioneros de los Enfermos Pobres

El Pais - 29.11.09

A fortaleza medieval mellor conservada de Galicia ten un prezo. Polo menos, tíñao fai un ano, cando o arquitecto César Portela desprazouse ao castelo de Pambre, en Palas de Rei, e taxou o inmoble en 10 millóns de euros. “O valor do Castelo e as súas terras acada a cifra de dez millóns vinte e oito mil euros”, conclúe o informe que Portela entregou ao entón propietario Manuel Taboada Fernández, falecido fai uns meses. A taxación do arquitecto, con data do 22 de outubro de 2008, referíase ás “edificacións principais, as edificacións complementarias, as construcións alleas e as terras que pertencen á propiedade “.

O documento, ao que accedeu este xornal, especifica o valor de cada un dos elementos que compón a única fortaleza de Galicia que as Revoltas Irmandiñas do século XV non botaron embaixo. Así, os cálculos de Portela cifran en 2.900 euros o prezo do metro cadrado do castelo, considerando como tal “almacéns, cornixas, torres grandes, escaleiras e escudos nobiliarios esculpidos en pedra”. O total de 1.300 metros cadrados acadaría os 3.770.000 euros e supón o groso dos resultados presentados polo arquitecto. O hórreo, a capela construída con pedra de cachotaría, os muros defensivos-dúas follas de perpiaños de 30 centímetros de grosor e unha media de cinco metros de altura - e o muíño, canle e presa de 50 quilovatios con dereito a ampliación supón outros 810.000 euros.

O estudio engade, ademais, unha estimación do valor os terreos anexos á edificación. Dez hectáreas de bosque poboado sobre todo de carballos e 350.000 metros cadrados de prado suman á conta 4.300.000 euros. O texto advirte a Taboada Fernández de que os dez millóns, completados cunha granxa próxima e un conxunto de invernadoiros, “non estiman nin computan valores históricos, monumentais, simbólicos, míticos… de todo tipo que contén este monumento”.

Con estas propiedades faranse, en breve, os Irmáns Misioneiros dos Doentes Pobres. Esa foi a última vontade testamentaria de Manuel Taboada Fernández, conde de Borraxeiros e dono do castelo de Pambre desde o 11 de setembro de 1974 ata a súa morte. O Irmán Donaire, superior da orde relixiosa con sede no barrio vigués de Teis, realizou onte a súa primeira visita á fortaleza en Palas de Rei, a escasa distancia do corazón xeográfico de Galicia. A pesar de non saber, segundo confesou nada máis coñecer que Taboada legaba á súa congregación o castelo, “nada de Pambre, nin sequera onde está”, anunciousi a súa intención de póro en venda e solventar desa maneira os problemas económicos do albergue para transeúntes que xestionan.

O informe de Portela, coñecido polo cura Donaire, pode servir de orientación aos frades. A imposibilidade de sequera aproximar posturas en torno ao prezo da fortaleza abortou, nos últimos anos, o interese que tres administracións diferentes-Deputación de Lugo, Xunta e Ministerio de Fomento - mostraran por Pambre. Mentres o conde de Borraxeiros incumpría todos e cada un dos artigos da vixente Lei de Patrimonio Cultural de 1995 á que o Ben de Interese Cultural Pambre está suxeito, a Consellería de Cultura do Goberno bipartito abríalle expediente e ameazaba con sanción económica e veciños e Concello de Palas de Rei esixían espremer ao máximo a vía legal: ata chegar á expropiación.

Co castelo á beira da ruína, a emblemática torre de homenaxe invadida pola maleza e un ditame da Dirección Xeral de Turismo “sobre a necesidade de expropiación de Pambre” elevado a Patrimonio, Taboada Fernández aveuse a razóns e pactou con Cultura a apertura da fortaleza ao público, tal e como esixe a normativa. Pero novas trabas do dono, que pretendía un seguro e vixiancia paga pola Xunta, paralizaron os contactos. O castelo continuou cerrado a cal e canto, como durante os últimos 35 anos, e cun furioso mastín que xa atacou a máis dun visitante indiscreto.

Pero a morte do conde atrasa calquera solución administrativa. Aínda que unha das primeiras chamadas que recibiu o irmán Donaire, pai superior dos propietarios in péctore, procedía de Pablo Taboada, tenente alcalde de Palas de Rei polo PP, na actual Consellería de Cultura encóntranse á espera de contactar cos frades. E o departamento autonómico parece descartar a opción da compra, algo que non gusta na casa consistorial, históricos defensores da expropiación dun dos máis acabados exemplos de arquitectura militar medieval de Galicia.

O grupo local do PSdeG, na oposición por dous votos tras as municipais de 2007, apostan igualmente porque o Executivo autónomo asuma o gasto. “O Ministerio de Fomento [que encabeza José Blanco, natural da localidade] pode contribuír á súa rehabilitación”, engade o voceiro socialista Horacio Rouco. Un hipotético castelo de propiedade pública conformaría, segundo a Plataforma Social en Defensa do Alto Ulla que organiza cada ano unha marcha irmandiña a Pambre, a sede ideal dun centro de interpretación da historia medieval de Galicia. Aos socialistas de Palas tamén lles vale un organismo centrado no Camiño de Santiago. Desde o concello de Palas aínda non se pronunciaron.

Tuñón traslada a FCC a responsabilidade de rematar o consistorio en setembro

Escrito por mpierres o 28 November 2009

El consistorio afronta la fase decisiva de la fachada.

El consistorio afronta la fase decisiva de la fachada.

Faro de Vigo - Deza/Tabeirós/Montes - 26.11.09

O arquitecto Emilio Tuñón, que xunto a Luis Mansilla é o autor do deseño do novo consistorio de Lalín, mostrouse convencido de que o “Castro tecnolóxico” pode estar rematado en dez meses, alá por setembro de 2010, cando conclúe o último prazo de execución concedida. Porén, trasladou a responsabilidade da celeridade das obras á construtora, FCC, xa que é a responsable do ritmo das mesmas.
“Non preocúpanos o prazo das obras e de feito non figura nos nosos contratos, pero xa está feito o máis difícil, polo que hai tempo se a empresa quere”, manifestou Tuñón. Deste xeito, o arquitecto é optimista malia que a confección da fachada e a elección dos vidros acumulan un atraso de varios meses, xa que a súa colocación estaba prevista para a pasada primavera.
Precisamente, os arquitectos do proxecto e directores de obra teñen previsto desprazarse mañá a Lalín para examinar as probas de cristais que se están realizando co propósito de tomar decisións definitivas sobre a calidade e tonalidades dos vidros para que poidan comezar a ancorarse.
No que respecta á cristalería, Tuñón explicou que o edificio vai a ser “máis sobrio e elegante” que o previsto inicialmente, pero aclarou que os cambios, especialmente referidos á cristalería, xa se recolleron no modificado presentado a finais do ano 2007. Neste contexto, o arquitecto lembrou que o proxecto inicial “contaba con moito diñeiro” e expuxérase nunha época de bonanza económica xeral que non lle corresponde coa actualidade. “A festa acabouse”, empregou Tuñón para explicar o novo camiño trazado polos arquitectos para introducir maior sobriedade na súa obras e deseños. “A sociedade demanda unha arquitectura máis sobria e no modificado do edificio xa se fixeron bastantes axustes, nese sentido, co vidro “, apostillou.
En concreto, o arquitecto explicou que o patio e o adro de entrada contará cunha tonalidade verde, mentres que o resto do consistorio disporá de cristais traslúcidos con proteccións para o sol que si outorgaranlle certos tons. Ao aspecto, concretou que as zonas norte e sur do edificio deben ser tratadas de forma distinta polo sol e concretou que no último destes enclaves “reflecten os raios e hai que pór proteccións”.
Aínda así, Tuñón quiso deixar claro que o mapa de vidros dun edificio como o “Castro tecnolóxico” é “moi complexo” e deben deseñarse de xeitos diferentes, aínda que iso non quere dicir que se diminúa a calidade do inmoble. “Teñen uns sistemas de reflexión que producen uns efectos bastantes elegantes”, significou.
Deste xeito, os arquitectos comezarán mañá, coa visita aos terreos, a tomar decisións sobre un dos aspectos claves do edificio, os vidros da fachada, xa que xunto á súa forma circular son os elementos máis singulares. En principio, e segundo recollíase no modificado do proxecto, as tonalidades dos cristais non serán tan espectaculares como no esbozo inicial, pero os arquitectos confían en que “os seus puntos de ambigüidade produzan un efecto discreto, sobrio e bonito”. Tras a súa decisión, o edificio comezará a pecharse coa colocación da fachada.

Teo terá un cemiterio ‘camuflado’ no seu entorno

Escrito por mpierres o 27 November 2009

Los bloques de nichos se revisten de piedra para mantener la línea estética del medio en el que se ubican

Los bloques de nichos se revisten de piedra para mantener la línea estética del medio en el que se ubican

El Correo Gallego - 23.11.09

Din que as cousas de Palacio, van amodo. Resulta aplicable o dito para a obras do cemiterio municipal de Teo, cuxa empresa construtora acaba de solicitar ao Concello unha prórroga para a súa conclusión.

Inicialmente a conclusión do proxecto estaba prevista para final de ano, como corresponde ás cláusulas do Fondo Estatal de Investimento Local de 2009, que obrigaba a executar a obras con cargo a esta axuda no exercicio corrente. Sen embargo, a envergadura desta actuación obrigou a sinatura concesionaria deste traballo a solicitar unha dilación no seu período de execución. Como esta posibilidade tamén estaba contemplada xa nas bases do FEIL, o Concello dará unha prórroga de seis meses á empresa para ter terminado o camposanto que se situará nos inmediacións de Montouto.

Unha vez concluídas a obras o cemiterio marcará un fito non só por tratarse do único de carácter municipal do Concello, o que garante seu laicidad, senón tamén como obra arquitectónica exemplo de integración no contorno rural.

Así, o proxecto encargado aos arquitectos Manuel Carbajo e Celso Barrios, pretende a integración total co medio, camuflándose entre a natureza. Para iso, os 700 nichos dos que disporá o novo cemiterio distribúense en dúas fases de construción integrada na pendente do terreo, evocando incluso a estrutura dun anfiteatro, e construídos en pedra.

Ademais destas dúas edificacións destinadas a solo mortuorio, a obra se completa cunha terceira na que se habilitarán unha capela e varias salas de uso público. Neste mesmo edificio acondicionarase un espazo para a preparación dos cadáveres e un almacén.

A maiores, o novo cemiterio levará aparellada a mellora dos accesos ao mesmo, que agora son precarios.

Mil e unha ideas para o rural

Escrito por mpierres o 27 November 2009

Manolo Paz, en su taller de Castrelo

Manolo Paz, en su taller de Castrelo

Faro de Vigo - Arousa - 27.11.09

El GDR de O Salnés recibe numerosos e innovadores proyectos

O Grupo de Desenvolvemento Rural (GDR) de O Salnés é unha entidade que xestiona e asesora proxectos pensados para crear novas actividades nas aldeas ou para fortalecer as xa existentes.
Trátase dunha iniciativa que se nutre de fondos europeos, e que está tendo unha boa acollida por parte da sociedade arousana, xa que en seis meses presentáronse arredor dunha trintena de iniciativas distintas.
Os proxectos son moi diversos –os hai turísticos, outros son culturais, de modernización de granxas…– e pódenos presentar desde unha empresa ata un particular, pasando por unha asociación de veciños ou un concello que desexen beneficiarse dunha subvención económica. Nalgúns casos as axudas incluso poden ser do cen por cen do orzamento.
O GDR celebra estes días en Sanxenxo unhas reunións de traballo cos seus 192 socios, e eses encontros son unha boa oportunidade para realizar un primeiro balance de acollida que está tendo o proxecto.
Varios deles foron arquivados por diversos motivos, como o circuíto de alta velocidade que se quería facer no monte Castrove, o estudio de arquitectura proxectado en Meis ou o proxecto dunha adega para aplicar novas técnicas de produción e emparrado.
En contraposición, os máis adiantados son os que están pendentes do informe de Agader. Entre estes encóntranse o museo ao aire libre do escultor de Cambados Manolo Paz, que se complementaría coa Senda Verde que o Concello quere facer entre a desembocadura do río Umia e Castrelo.
Esta iniciativa ten un orzamento de 860.000 euros, e a subvención sería de 200.000, o 23 por cento. Tamén está pendente de informe de Agader o crematorio de Vilagarcía, que custaría 368.000 euros, e que recibiría 123.000 de axuda.
Outras iniciativas singulares son a presentada por unha adega de Meaño para recuperar e pór en valor as mámoas de Penaguda. As mámoas son tumbas colectivas da prehistoria, e a recuperación das de Penagude custará 20.000 euros. A proposta de axuda é do 70 por cento (14.000 euros).
Outras iniciativas
Outras iniciativas moi ben valoradas son a da creación de carreiros e dunha zona de lecer no río Major (Sanxenxo), a mellora da páxina web da Ruta do Viño ou a creación dunha rede de aulas informáticas polo rural.
Moitos outros proxectos están aínda en ciernes. Os seus promotores aínda deben completar a documentación ou inscribilos no rexistro. Pero na páxina web do GDR figuran iniciativas como a creación de brigadas forestais integradas por persoas con minusvalías; un establecemento hostaleiro especializado en cogomelos; ou un negocio de preparación de pratos precociñados.

VI Xornadas Internacionais de Deseño e Arquitectura 2009

Escrito por mpierres o 26 November 2009

jornada_disenoDende o Cluster da Madeira e coa colaboración da Consellería de Economía e Industria convócanse as VI Xornadas Internacionais de Deseño e Arquitectura 2009 baixo o lema “Xestión do deseño para a Innovación”.

As xornadas contarán cunha serie de conferencias o día 3 de Decembro e un obradoiro  co deseñador holandés Huub Ubbens a levar a cabo os días 14 e 15 de Decembro.

Colgamos nas seguintes ligazóns as fichas de inscrición para as xornadas e Obradoiro , así como o programa de tódolas actividades.

inscricion-obradoiro

inscricion-xornadas

programa

“Out of time”, entrevista a Peter Eisenman

Escrito por mpierres o 25 November 2009

peter-eisenman

Fredy Massad y Alicia Guerrero Yeste - Publicado en ABCD las Artes y las Letras - Número 92

Hace pocos días, Peter Eisenman recorría las obras de la Ciudad de la Cultura en Santiago de Compostela. Tres de los seis edificios de los que consta el complejo (Biblioteca, Archivo y Edificio de Servicios Centrales) están ultimándose y se pondrán en uso durante 2010, mientras continúa la construcción de los que acogerán al teatro y al museo y el recubrimiento de las espectaculares cubiertas de cada uno de ellos. Contando con la colaboración de Andrés Perea como arquitecto local, Eisenman explica que en su despacho en Nueva York se ‘continúa examinando el proyecto, corrigiendo errores. Controlar un proyecto de esta escala, el número de detalles, implica que muchas veces no tengamos la certeza sobre el resultado de algo hasta que está construido’. Una sensación de lento proceso de creación de un orden vibra en el exterior del colosal complejo, sito sobre el monte Gaiás, que hace recorrerlo especulando cómo se articulará su controvertida realidad futura.

-De la solidez de la piedra que define el exterior se traspasa a los luminosos espacios interiores, donde se percibe latente una especie de energía que está como aguardando a aparecer con el uso.

Este proyecto comparte el sentido de espacio con el Memorial del Holocausto de Berlín, que conceptualizamos sin considerar la presencia de personas en su interior, pero cuyo espacio la gente ha animado de maneras totalmente inesperadas , en absoluto asociadas a un memorial: toman el sol, meriendan, saltan sobre las losas, hacen el amor … Te preguntas cómo puede estar pasando, asumiendo erróneamente que la arquitectura va a condicionar el comportamiento de la gente. Tal vez aquí adentro hagan carreras entre las mesas, los niños jueguen al escondite tras los estantes… A la gente no le importa que sea una biblioteca. La arquitectura no es prescriptiva.

-¿Es esta esa noción de indeterminación a la que usted alude?

Sí, ésa una cualidad que siempre deseo. Significa que no hay principio, no hay final: se mantiene en continuidad. Este proyecto podría definirse con la palabra ‘indecidible’: el espacio es alto, después bajo, luego ancho, luego estrecho… Esa indecibilidad es la que confío que genere entre los usuarios un sentido de libertad que se oponga a la sensación de restricción que trata de imponer normalmente la arquitectura. Colecciono grabados de Piranesi y éstos, con su movimiento, su fluidez, han sido una referencia en este proyecto.

-¿La realización de este proyecto ha producido alguna nueva idea en su arquitectura?

Nuevas no, diferentes. Ahora estoy trabajando en un nuevo proyecto y un nuevo libro. Tengo entre manos algunas ideas, pero prefiero no detallar de momento. Tengo algunos proyectos que se limitan simplemente a complacer a clientes que quieren ‘un Eisenman’y, como Eisenman no tiene ideas nuevas cada día, repetimos algo que ya hayamos hecho antes. Mi proceso de trabajo actual consiste en revisar ideas antiguas y revisitarlas. Yo soy totalmente contrario a la idea de ‘lo nuevo’. No considero por eso la Ciudad de la Cultura un nuevo proyecto, ya que para cuando esté construido representará una idea antigua, pero no será viejo, sino que mantendrá una cierta cualidad más allá del tiempo.

-Clientes quieren ícono. Y usted no niega ser un arquitecto mediático.

Me opongo a la arquitectura icónica. Existe un significado de ícono que hace que Le Corbusier, Wright, Picasso, Piranesi…lo sean, pero uno no puede diseñar un icono, excepto como algo kitsch, o cliché. Y eso es lo que hoy tenemos en todas partes del mundo, y la razón de que esto sea así es porque los clientes desean salir en las noticias y los periodistas quieren imágenes nuevas, y que sean imágenes espectaculares. Y los arquitectos se han sometido a esa dinámica.

- Sin embargo la Ciudad de la Cultura no se explica únicamente mediante la imagen impactante de un objeto arquitectónico. Precisa de una elaboración conceptual más densa.

Sí, sí es un proyecto icónico. Ésa es la desgracia de todos los edificios que perduran. En 20 años, este edificio será un icono, porque cualquier cosa con una calidad intrínseca automáticamente se convierte en eso. Por eso cambian las cosas: la gente se harta de los clichés establecidos. Pero el ícono resiste a ser asumido como cliché, aunque pueda acabar convertido en ello.

‘Out of time’: ése es el término con el que este arquitecto nacido en 1932 define su posición. Afirmando que su edad y su actitud mental le hacen ajeno a este momento que considera enteramente perteneciente a otra generación. Ahondar en los matices de esa expresión respondiera tal vez a la pregunta de ‘qué significa hoy Peter Eisenman. En todo momento, él sabe quién y qué es Eisenman y subyace una explicable coherencia entre sus propias paradojas, que el fundamento central de esa actitud suyo sería haber marcado sus distancias entre sí mismo y los significados que este tiempo ha dado a las cosas, para seguir estando ahí pero evitando que las concesiones alteren excesivamente la sustancia fundamental de lo propio.

‘Soy incapaz de manejar con soltura una blackberry, enviar sms, no sé twittear…Éste no es ya mi tiempo sino el de la gente joven, y si quiero mantenerme creativo dentro de él lo que debo hacer es un détournement: mirar atrás, no pretender ubicarme en este tiempo, retroceder al que fue el mío y hacer lo que hice entonces, pero de otro modo, obteniendo diferentes resultados’ afirma.

-¿Y qué ve de este tiempo desde esa presencia ausente?

Enseño a Palladio pero mis alumnos prefieren aprender las formas de Zaha Hadid, únicamente para copiarlas. Esto refleja el nivel de voracidad de nuestra sociedad, la inexistencia de ideología. Paradójicamente, es una generación brillante pero sin sentido crítico, absolutamente adquisitiva: únicamente ambicionan aquello que son y tienen los arquitectos que ven en los medios. Nos sobresatura la información pero no tenemos tiempo para asentar nuestro pensamiento. La gente cree en los medios, de los que obtienen estimulación y comunicación, y nos hemos obsesionado con el efecto, el deseo de algo material que palpar, gozar… El efecto ha remplazado al concepto y mi trabajo es anti-efecto, o mejor dicho: el concepto es efecto y el efecto es concepto.

-Usted pone como ejemplo de esta diferencia entre el espíritu y actitud mental actual y la de ese tiempo que considera propio su pasión por las obras literarias de larguísima extensión, y establece una analogía entre el efecto de la experiencia de cada lectura y su forma de concebir la arquitectura.

¿Quién tiene hoy el tiempo y la paciencia para leer un libro de 600 páginas? Leer libros de gran extensión genera un efecto totalmente envolvente que creo que relatos de menor extensión no logra producir. En un proyecto a gran escala pueden crearse estratos de densidad de conceptualización que conducen al efecto de una manera que no sería posible en un proyecto menor. Como arquitecto comencé haciendo casas, y gradualmente comprendí que si deseaba avanzar, debía cambiar la escala en que trabajaba. Algo que hace interesante la Ciudad de la Cultura es que es un proyecto integrado por seis edificios y es preciso controlar a la vez los diferentes estratos de control que existen en torno a ellos, que separadamente parecen no tener relación, pero que si se observan detenidamente comienzan a adquirir un sentido unitario. Este ejercicio de tratar de controlar seis edificios es algo conceptualmente comparable a leer a Dostoiesvky, cuyas historias jamás podrían narrarse en 50 páginas.

-Desde su perspectiva, ¿estaría la arquitectura atravesando una crisis?

Estamos ‘fuera de tiempo’. Es un mal momento, muy poco interesante, pero no creo que la arquitectura esté sumida en una fase crítica. Va a sobrevivir, pero va a tener que cambiar. Deberíamos tratar de situarnos en nuestro tiempo, y entender qué significa. Vivimos en una época de incertidumbre: el post-estructuralismo nos dejó sin verdades, tampoco hay dios. ¿En qué vamos a creer? ¿Cómo vamos a tener ideales que importen si no hay verdad, ni valores trascendentales y cuando nos desplazamos de lo trascendental a lo inmanente también pasamos a territorio peligroso?